wiatrowskaz Ecol4wind (cz. 2):
Łożysko. Główne nie tylko z nazwy.

łożysko główne: krytyczny punkt niezawodności turbiny

Jedno łożysko może zdecydować o milionowym OPEX-ie. Jest ono bowiem absolutnie krytycznym elementem układu przeniesienia momentu obrotowego z łopat do przekładni i generatora. To jednocześnie jeden z kluczowych i najbardziej podatnych na uszkodzenia komponentów całej turbiny wiatrowej. Jego awaria może mieć charakter katastrofalny. W najlepszym przypadku oznacza wymuszony postój i kosztowną wymianę. W scenariuszu skrajnym może prowadzić do pożaru oraz trwałej utraty zdolności eksploatacyjnej turbiny.

monitoring i odpowiedzialna eksploatacja

W jednym z następnych artykułów skupimy się na awariach i ich przyczynach, na potrzeby tego wpisu skrócimy to tylko do, wydawałoby się oczywistej tezy: „konieczne jest monitorowanie i odpowiedzialna eksploatacja”. Tylko tyle i aż tyle. Pomimo swojej pozornej prostoty aplikacyjność tej tezy nie jest oczywista i prosta. Czym jest bowiem „monitoring” i „odpowiedzialna eksploatacja” w kontekście łożyska głównego? Uniwersalnej odpowiedzi prawdopodobnie nie ma, jednak poniżej przedstawiamy nasze podejście.

niezawodność to rachunek prawdopodobieństwa

Na początku należy wspomnieć, że niezawodność jest funkcją prawdopodobieństwa, a to oznacza, że po pierwsze: jest w tej układance czynnik losowy, a po drugie: naszym zadaniem jest jego minimalizacja. Dobór łożyska pozostaje po stronie producenta, podobnie jak założenia eksploatacyjne. Właściciel i serwis mają jednak realny wpływ na jakość kontroli oraz obsługi eksploatacyjnej. Właśnie w obszarze kontroli i serwisu upatrujemy największego potencjału ograniczenia ryzyka awarii – zgodnie z filozofią proactive maintenance.

smar jako nośnik informacji

Olej czy smar w maszynie mogą zostać porównane do krwi w ciele człowieka. To właśnie analiza płynu może nam w obu przypadkach powiedzieć bardzo wiele o stanie jej użytkownika. W smarze nie mierzymy hemoglobiny ani CRP, lecz zawartość cząstek stałych, poziom oksydacji czy konsystencję. Parametry te są wskaźnikami jakości i żywotności środka smarnego a pośrednio – kondycji łożyska. Regularne badania umożliwiają podejmowanie decyzji serwisowych w optymalnym momencie – z punktu widzenia bezpieczeństwa i kosztów.

płukanie łożyska jako narzędzie wydłużania życia

Każdy element mechaniczny zużywa się w czasie. Naszym zadaniem jest spowolnienie tego procesu. W trakcie eksploatacji degradacji ulega zarówno smar, jak i materiał łożyska. W odpowiednim momencie skutecznym rozwiązaniem może być płukanie łożyska – wymiana smaru połączona z usunięciem cząstek zużyciowych. Nowy smar oraz czyste powierzchnie pomagają niejako „zresetować” łożysko, zmniejszając jego prawdopodobieństwo awarii, a tym samym zwiększając jego niezawodność. Doświadczenie pokazują, że rok po wykonaniu usługi poziom zanieczyszczeń spadał nawet o 80% względem stanu wyjściowego. Warunkiem skuteczności jest jednak wykonanie procesu zgodnie ze sztuką i przy użyciu właściwych materiałów eksploatacyjnych.

koszty prewencji vs koszty awarii

Awaria łożyska głównego może generować koszty przekraczające milion złotych. To OPEX, który istotnie wpływa na rentowność projektu, a w skrajnych przypadkach może decydować o jego opłacalności. W eksploatacji turbin – podobnie jak w medycynie – obowiązuje prosta zasada: lepiej zapobiegać niż leczyć. W nawiązaniu do tytułu – łożysko nie jest główne tylko z nazwy. W wielu przypadkach to ono decyduje o dalszym życiu turbiny. W kolejnych artykułach, skupimy się na mechanizmach uszkodzeń, a także omówimy inne aspekty O&M w turbinach wiatrowych.

Autor licznych publikacji naukowych oraz projektów komercyjnych realizowanych dla sektora energetycznego. W przeszłości wykładowca Politechniki Śląskiej i Politechniki Krakowskiej.

W Ecol Sp. z o.o. pełni funkcję Dyrektora Rozwoju Biznesu usług dedykowanych branży wiatrowej w ramach programu Ecol4Wind. Odpowiada za rozwój oferty, współpracę z klientami oraz wyznaczanie strategicznych kierunków rozwoju rozwiązań dla energetyki wiatrowej.